Tết “Khoăn Vài” của người Tày Bắc Kạn

Diễn ra vào ngày 6/6 âm lịch hằng năm, tết Khoăn vài hay còn gọi là tết xo lộc của đồng bài Tày Bắc Kạn được người dân trước đây tổ chức thường xuyên vào dịp trước hoặc sau vụ gặt.

Ảnh: nguồn: internet

Qua tìm hiểu được biết sở dĩ tết này còn có tên khác là xo lộc và được tổ chức vào ngày 6/6 là vì, theo chiết tự tiếng tày, so có nghĩa là mùng. Một số cụ cao niên cho biết chữ lộc không theo nghĩa của lộc non hay lộc phúc mà là trại âm của từ lục, có nghĩa là số 6. Theo lý giải này thì so lộc có nghĩa là tết mồng 6/6.

Mục đích của lễ tết này là tạ ơn Thần Nông người đã giúp dân trong việc trồng cấy, trị thủy và phù hộ cho mùa màng được tươi tốt. Nhiều tài liệu cho thấy ngày 6/6 không chỉ tại Bắc Kạn mà các tỉnh khác như Cao Bằng, Lạng Sơn… người ta chọn ngày này làm ngày thờ Thần Nông.

Vốn là tộc người chăm chỉ, biết trước biết sau, khả tín nên người Tày khu vực Việt Bắc nói chung và cả nước nói riêng đều chuẩn bị khá kỹ cho ngày lễ tết này. Theo đó, hằng năm, vào dịp tết đến xuân về, các vùng đồng bào Tày đâu đâu cũng tổ chức Lễ hội Lồng Tồng. Mục đích của lễ hội này là cầu cho mưa thuận gió hòa, xin Thần Nông phù hộ giúp đỡ tránh thiên tai lũ lụt để mùa màng được tốt tươi. Bởi đó khi kết thúc vụ xuân, người dân sẽ làm lễ để tạ ơn Thần.

Con trâu là đầu cơ nghiệp, con trâu có vài trò hết sức quan trọng trong đời sống tinh thần và vật chất của đồng bào tày. Nông nghiệp nông thôn vùng đồng bào Tày khi chưa cơ giới hóa thì con trâu là thứ mà người dân trông đợi nhất, nó quyết định vụ mùa có tốt hay không, để ruộng tơi xốp, phải có trâu khỏe, mà muốn có trâu khỏe thì phải chăm sóc.

Con trâu giống như con người, cũng phải được chăm sóc cả vật chất và tinh thần. Do đó người Tày Bắc Kạn thường tổ chức Tết “Khoăn vài” với mục đích cúng vía trâu đề vìa trâu có ở đâu thì về. Bởi trong quá trình lao động sản xuất, người nông dân thường dùng roi quất để điều khiển trâu theo ý mình. Việc đó có thể khiến vía trâu sợ mà lạc mất ở đâu đó nên phải làm lễ cúng để gọi về.

Ngoài ra, việc cúng lễ vào 6/6 còn được coi là dịp tết “cơm mới”. Những ngày này người dân thường ở nhà cúng vịt và ăn bún. Và người Tày có tín niệm khá thú vị trong việc này. Theo đó, vì 6/6 thường bắt đầu mùa mưa nên con gà thường được cúng trong các nghi lễ không thể bơi qua sông để mang lễ đến với các thần nên phải dùng đến vịt.

Con vịt được dùng trong lễ cúng, khi làm lông, người ta sẽ không tuốt phần màng ở chân đi như những ngày thường mổ vịt, họ quan niệm rằng sở dĩ con vịt bơi được là nhờ có cái màng chân đó. Nếu tuốt đi rồi sẽ không còn bơi được nữa. Như vậy lễ tạ ơn sẽ không đến được nơi cần đến.

Ông Triệu Văn Chức, nông dân tại xã Bằng Lãng huyện Chợ Đồn cho biết, hiện nay việc tết “Khoăn vài” đã không còn được tổ chức lớn như trước nữa, vì bây giờ dùng máy móc nhiều rồi. Tuy nhiên vẫn mổ vịt ăn bún, và nghỉ ngơi vì đó thường là thời điểm vừa kết thúc một vụ lúa, mừng cơm mới.

Đồng bào Tày ở Bắc Kạn nói riêng và cả nước nói chung có rất nhiều tín niệm văn hóa đặc sắc. Các tín niệm này đều mang tải giá trị nhân văn sâu sắc. Cũng đồng thời cho thấy nhân sinh quan, vũ trụ quan trong đời sống Tày. Hy vọng những sinh hoạt văn hóa như vậy luôn được quan tâm và thực hành, tránh mai một về sau./.

LA LAM

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC

Trại sáng tác văn học nghệ thuật khu vực Đồng bằng Trung du và...

Từ ngày 20-27/9/2022, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Bắc Giang tổ chức Trại sáng...

Hội Văn học nghệ thuật hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới

Hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới của tỉnh, ngày 23/9/2022 các Hội: Văn học nghệ thuật, Chữ thập đỏ, Nhà báo,...

Triển lãm tranh cá nhân của họa sĩ Trần Giang Nam

Từ ngày 5-14/7/2022  hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn diễn ra tại Nhà triển lãm 16...

Đoàn Nghệ sỹ Bắc Kạn đi thực tế sáng tác vùng cao

Trong hay ngày 4-5/6, các nghệ sỹ thuộc chuyên ngành Nhiếp ảnh và Mỹ Thuật của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Bắc Kạn...

Hội Văn học nghệ thuật tỉnh tặng sách nhân ngày Văn hóa đọc

Vừa qua nhân ngày Văn hóa đọc Việt Nam 21/4/2022 Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã tặng sách gần 200 cuốn sách và...

Bài viết mới

View Counter

000394
Views Today : 7
Views This Month : 19
Views This Year : 977
Total views : 1455
Language
Skip to content