Lễ động thổ đầu năm mới của dân tộc Tày

Từ nhiều năm về trước, đồng bào người dân tộc Tày ở huyện Pác Nặm thường làm lễ động thổ vào đêm 30 tết. Đây là phong tục từ lâu đời của đồng bào nơi đây, tuy nhiên đang ngày càng bị mai một…

Ông Lường Văn Hồ chia sẻ về Lễ Động thổ.   

Phong tục động thổ là nét sinh hoạt tín ngưỡng của người Tày với mục đích thờ cúng Thổ công, thông báo năm mới và cầu bình an cho làng bản. Ở xã Cổ Linh (huyện Pác Nặm), lễ động thổ đã được đồng bào dân tộc Tày thực hiện lâu đời, nhưng đến ngày nay, phong tục này đã không còn tồn tại.

Theo lời giới thiệu của ông Lường Văn Quận- Bí thư Đảng ủy xã Cổ Linh, chúng tôi tới thôn Bản Sáng (xã Cổ Linh) gặp ông Lường Văn Hồ – 68 tuổi, người tâm huyết với văn hóa dân tộc.

Khi được hỏi về Lễ Động thổ, ông Hồ nhiệt tình: Phong tục có từ lâu đời lắm rồi. Tôi có may mắn được thấy 1 lần duy nhất từ năm 15 tuổi. Lần đó đón năm mới ở thôn Nặm Nhì, thấy bà con thực hiện nghi lễ động thổ hằng năm. Phong tục rất đặc sắc và ấn tượng khiến tôi ghi nhớ và rất tiếc khi ngày nay đã không còn nữa.

Công tác chuẩn bị lễ chỉ cần một mâm cúng gồm xôi ngũ sắc và một còn gà trống. Thầy Tào (thầy cúng) đóng vai trò quan trọng vì là chủ trì xuyên suốt buổi lễ. Đêm 30 tết khi chuẩn bị bước sang năm mới, thầy Tào sẽ đến nơi thờ “Sấn” của làng, dâng lên mâm cỗ và đúng giao thừa sẽ khua lên tiếng động đầu tiên trong làng. Tiếng động ấy có thể là tiếng súng nổ hoặc tiếng gõ mõ, âm thanh phải to và vang để toàn thôn nghe được.

Trong lúc thầy Tào báo cáo với Thổ công rằng năm mới đã đến, thay mặt cho toàn thôn dâng lễ và cầu nguyện một năm bình an, mưa thuận gió hòa… Thì các gia đình bắt đầu đốt đuốc, xuống dưới gầm sàn bắt đầu nghi lễ đầu tiên của năm mới. Nhà nhà sẽ mang “Quéng Lỏong”- một vật dụng làm bằng gỗ, được cân bằng ở giữa và sẽ phát ra tiếng động vui tai khi có người dùng chân nhún hai bên. Theo đó, một chàng trai và một cô gái khỏe mạnh hai tay cầm chày đứng 2 bên “Quéng Lỏong” sẽ cùng nhún chân, gõ chày liên tục để tại tạo ra âm thanh rộn ràng đón năm mới. Những người còn lại trong gia đình sẽ gọi tên gia súc, gia cầm và vật nuôi như: Gà, lợn, trâu… với ý nghĩa tượng trưng cho sự xum họp, quây quần của tất cả các sinh vật tồn tại trong nhà. Đồng thời, mọi người sẽ dọn dẹp lại một lần nữa, để “rác” của năm cũ không còn và nhắc nhở về ý thức giữ nhà cửa sạch sẽ.

“Tôi vẫn nhớ nguyên về những giây phút ngỡ ngàng khi ấy, cả làng vang lên tiếng chày, tiếng cười nói vui vẻ rộn ràng vào giao thừa. Dù không có ánh điện nhưng ánh sáng màu vàng của những ngọn đuốc lần lượt sáng lên ở sắp mọi nơi. Nhà nào cũng vui vẻ hân hoan, tình thân thiết lại càng được vun đắp. Vì quá tiếc nên tôi đã từng đưa Lễ Động thổ lên sân khấu biểu diện cho bà con trong xã xem. Dù không thể hiện được hết nhưng những bước cơ bản đều có. Mừng là bà con ai cũng hào hứng và nhắc lại thường xuyên dù đã mấy năm trôi qua. Mong rằng phong tục sẽ được ghi nhớ và phục dựng lại như Lễ Xuống đồng hay Hội Lồng tồng…” Ông Hồ chia sẻ đầy tiếc nuối.

Có thể nói, Lễ động thổ với đồng bào dân tộc Tày xưa không chỉ là một buổi lễ sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng đơn thuần, mà còn ẩn chứa trong đó là sự đoàn kết, gắn bó keo sơn cộng đồng nơi cư trú./.

PHƯỢNG NHI

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC

Trại sáng tác văn học nghệ thuật khu vực Đồng bằng Trung du và...

Từ ngày 20-27/9/2022, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Bắc Giang tổ chức Trại sáng...

Hội Văn học nghệ thuật hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới

Hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới của tỉnh, ngày 23/9/2022 các Hội: Văn học nghệ thuật, Chữ thập đỏ, Nhà báo,...

Triển lãm tranh cá nhân của họa sĩ Trần Giang Nam

Từ ngày 5-14/7/2022  hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn diễn ra tại Nhà triển lãm 16...

Đoàn Nghệ sỹ Bắc Kạn đi thực tế sáng tác vùng cao

Trong hay ngày 4-5/6, các nghệ sỹ thuộc chuyên ngành Nhiếp ảnh và Mỹ Thuật của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Bắc Kạn...

Hội Văn học nghệ thuật tỉnh tặng sách nhân ngày Văn hóa đọc

Vừa qua nhân ngày Văn hóa đọc Việt Nam 21/4/2022 Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã tặng sách gần 200 cuốn sách và...

Bài viết mới

View Counter

000394
Views Today : 3
Views This Month : 15
Views This Year : 973
Total views : 1451
Language
Skip to content