Có một câu ca lỡ hẹn về Lễ Hội lồng tồng Phủ Thông

Từ năm 2017 là năm lễ hội Lồng Tồng Phủ Thông được UBND tỉnh Bắc Kạn có quyết định để UBND thị trấn Phủ Thông, huyện Bạch Thông tổ chức lễ hội lồng tồng truyền thống được phục hồi vào ngày 20 tháng Giêng và vận động bà con khu phố đóng góp tiền để xây dựng lại Slấn Slánh – linh hồn củ lễ hội lồng tồng Phủ Thông hợp với ý Đảng lòng dân (đền này đã bị giặc pháp phá từ năm 1947, khi bọng chúng đến chiếm đóng đồn Phủ Thông).

Nghệ nhân nhân dân Hoàng Hóa tại lễ hội Lồng Tồng Phủ Thông

Dù là năm khởi đầu nhưng rất đông vui và náo nhiệt, ông Lèng Văn Tý, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Bắc Kạn, khi tham dự lễ hội đã thốt lên: “Mấy chục năm nay tôi mới thấy một lễ hội hay thế này trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn!”.

Và nhìn lại Lồng Tồng phủ thông năm 2019, vẫn thăng hoa, còn đồng đông vui nhộn nhịp hơn hẳn những năm trước đó, đích thực đây là một lễ hội độc đáo, văn minh, thân thiện, an toàn cần được phát huy phát triển.

Còn đối với tôi, dù tuổi đã cao, sức yếu, nhưng những ngày hội Lồng Tồng Phủ Thông tôi thường đi dạo, hưởng thụ các hoạt động văn hóa nghệ thuật, các trò chơi dân gian và hiện đại. Tham gia các mô hình hội trại của nhiều cơ sở, thăm nơi trưng bày các gian ảnh về chính trị, kinh tế, văn hóa xã hội của tỉnh nhà và các quầy tạp hóa, quán ăn đặc sản… để thưởng thức, cùng hòa nhập và tự hào về không khí lễ hội quê hương Phủ Thông. Trong những lúc vậy đã đôi lần có người hỏi tồi về một câu ca lý thú đó là:

Pan háng nhỉ slíp bấu hăn căn nhằng thả

Lồng Tồng nhỉ slíp bấu hăn nả tang thai

Dịch

Phiên chợ 20 không thấy nhau còn đợi

Lồng Tồng 20 không thấy mặt coi như đã chết

Nghĩa là, phiên chợ 20 đã hẹn mà vắng mặt còn đợi, có thể thông cảm bởi phiên này không gặp sẽ gặp vào phiên sau, nhưng Lồng Tồng 20 (Tháng Giêng) mỗi năm chỉ có một gày đã hẹn nhau từ những Lồng Tồng trước đó ở các xã bạn, như đinh đóng cột, thế mà hôm 20 Lồng Tồng lại không có mặt thì khác nào đã mất, khác nào hết duyên không hy vọng và mong đợi, mà mong nữa, bao nhiêu lời thương lời nhớ cũng đi rồi!

Có một ông bạn lại đến hỏi, thời xa xưa, hằng tháng phố Phủ Thông chỉ có sáu phiên chợ chính, cứ 5 ngày họp một phiên vào các ngày 1.6.11.16.21 và 26 trong đó có phiên chợ ngày 21, nhưng trong câu ca lại nói về phiên chợ 20, như vậy có phải sai với thực tế không?

Vâng, trước tiên tôi xin nói đôi chút về những ngày chợ chiều Phủ Thông thời xa xưa ấy. Có thể nói, hiện này các vị nào có độ tuổi từ 85 trở lên có trí nhớ tốt mới hiểu được tường tận của ngày chợ chiều Phủ Thông (tức chiều ngày hôm trước chợ chính).

Ở cái thời xa xưa ấy, các chợ phiên của các huyện phía Bắc tỉnh Bắc Kạn như chợ Phủ Thông thuộc huyện Bạch Thông là chợ trung tâm cạnh Quốc lộ 3, có nhiều hàng hóa đa dạng và người mua bán tấp nập, đông vui nhất của chợ phiên khu Bắc tỉnh Bắc Kạn.

Do vậy, nhiều khách hàng đường xa từ miền xuôi và các huyện miền núi như Chợ Rã, Ngân Sơn, Na Rì… nhiều bà con đã có mặt từ chiều hôm trước, nhất là các chàng trai, cô gái đã có hẹn, đồng thời chợ chiều cũng có mua bán các mặt hàng lâm sản từ chiều hôm nấy như nâu, khoai ăn trầu, song, mây… Đến sáng hôm sau (phiên chợ chính) còn thứ hàng gì lại bày ra chợ mua bán tiếp để về nhà sớm vì đi chợ đường xa kẻo tối, không như thời nay, có xe máy, ô tô thuận tiện, không cần thiết phải đi chợ phiên từ chiều hôm trước như xa xưa nữa.

Phủ Thông không có ngày chợ chiều thì trai gái mất đi một điểm hẹn hẹn hò giao duyên, bởi lẽ các chàng trai cô gái đến chợ chiều mới có thời gian, có dịp gặp gỡ bạn bè, tìm hiểu, tỏ tình rồi sli lượn để kết nghĩa bạn đời khi đã đồng tâm hợp ý. Do vậy mà các bà con mới gọi hôm chợ chiều (là phiên chợ hẹn hò) của trai gái về chợ Phủ Thông là vậy. Bởi lẽ những phiên chợ chiều có nhiều bạn trai, bạn gái từng đôi từng tốp đi vào các nhà thân quen ở phố Phủ Thông và các bản lân cận nghỉ trọ qua đêm, nhất là những bạn đã có hẹn để tỏ tình, rồi sli lượn đối đáp giao duyên, nhiều đôi đã thành vợ thành chồng từ những đêm sli lượn chợ chiều Phủ Thông và hạnh phúc đến đầu bạc là vậy, và qua những đêm sli lượn chúng ta cũng nhận biết được các bạn trẻ từ phương nào tới, như lượn slương là mạn Na Rỳ và Nam Bạch Thông, lượn Nàng ới là của Ngân Sơn, còn Phong slư và lượn cọi là của các bạn trẻ Chợ Rã, Bộc Bố…

Còn nói về phiên Chợ 20 và Lồng Tồng 20 trong câu ca, thực tế đã rất trùng hợp; từ xa xưa Phủ Thông chỉ có chợ phiên 21, nhưng từ ngày giặc Pháp đưa máy bay đến ném bom, phố Phủ Thông ngày 30/8/1947 thì bà con mới chuyển họp chợ phiên sang hôm chợ chiều 20 là thế.

Dù thời cuộc có diễn biến thế nào thì Lồng Tồng Phủ Thông cũng đã trở lại đúng ngày 20 tháng Giêng âm lịch và có ngày 20 chợ phiên Phủ Thông mà tác thành một câu ca có ý nghĩa sâu đậm đến vậy./.

HOÀNG HÓA 

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC

Trại sáng tác văn học nghệ thuật khu vực Đồng bằng Trung du và...

Từ ngày 20-27/9/2022, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Bắc Giang tổ chức Trại sáng...

Hội Văn học nghệ thuật hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới

Hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới của tỉnh, ngày 23/9/2022 các Hội: Văn học nghệ thuật, Chữ thập đỏ, Nhà báo,...

Triển lãm tranh cá nhân của họa sĩ Trần Giang Nam

Từ ngày 5-14/7/2022  hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn diễn ra tại Nhà triển lãm 16...

Đoàn Nghệ sỹ Bắc Kạn đi thực tế sáng tác vùng cao

Trong hay ngày 4-5/6, các nghệ sỹ thuộc chuyên ngành Nhiếp ảnh và Mỹ Thuật của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Bắc Kạn...

Hội Văn học nghệ thuật tỉnh tặng sách nhân ngày Văn hóa đọc

Vừa qua nhân ngày Văn hóa đọc Việt Nam 21/4/2022 Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã tặng sách gần 200 cuốn sách và...

Bài viết mới

View Counter

000393
Views Today : 2
Views This Month : 14
Views This Year : 972
Total views : 1450
Language
Skip to content