Công Bằng vào Xuân

Chỉ còn ít ngày nữa, Công Bằng sẽ đi qua mùa đông để bước vào xuân mới Canh Dần. Con đường từ huyện lị vào xã mùa này khô sạch. Nước suối trong vắt, chảy qua các cửa đập tràn, nơi nó từng để lại những đống cát sỏi sau trận lũ quét tháng 7 năm 2009. Công Bằng là xã có cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ với những núi cao sừng sững Phja Mạ, Phja Thẩu, Thôm Bân bốn mùa sương giăng mây phủ, núi lơ đãng nhìn xuống những cánh đồng bậc thang to nhỏ. Thác Thuổm Nàng nước buông trắng xoá quanh năm. Nhưng trong cảnh quan hùng vĩ ấy, đồng bào các dân tộc nơi đây phải luôn gồng mình, đối mặt với những khắc nghiệt của thiên nhiên giành lấy mùa xuân cho cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Để bước vào xuân mới, Công Bằng đã để lại sau lưng những kỉ niệm nhói đau không thể nào quên về trận lũ lịch sử đã quét sạch 3 ngôi nhà và vùi lấp 9 mạng người ở Khên Lền. Đau thương ấy đã được cả nước biết đến và đùm bọc, sẻ chia. Song giá không có trận lũ ấy sẽ ít ai biết đến mảnh đất cheo leo, hun hút gió, thăm thẳm rừng này! Suối nhỏ, suối to, xói lở ruộng đồng, bào mòn vách núi. Nơi một tiếng gà gáy 4 tỉnh Bắc Kạn, Tuyên Quang, Hà Giang, Cao Bằng cùng nghe. Chân người bước hết khe lại dốc. Công Bằng mà rất hiếm đất bằng. Nơi được gọi là Phiêng Luông (bằng rộng) nhất xã cũng chỉ là hơn chục hecta đất như cái mẹt để nghiêng. Bao nhiêu nước mưa rơi đều trôi tuột xuống suối. Mấy năm gần đây được nhà nước đầu tư cả chục tỷ đồng mới có người đến định cư. Vậy mà bao đời nay, Công Bằng là nơi quần cư của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông, Sán Chí, Kinh, trong đó bản địa nhất là người Tày Bốc có tiếng nói cứng, nặng, lạ tai nghe cà ngộc cà ngạc như chạc cây, như rễ cây. Bởi âm và thanh bị biến tấu cụt ngủn, chứ không trầm bổng, dịu nhẹ của người Tày Nặm. 538 hộ dân với 2791 nhân khẩu sống dựa vào vách núi, mặt nhà đều nhìn ra ruộng rẫy, không chỉ để dễ quan sát mà như để định hướng nối đời về cuộc sống của những nông dân đời gắn liền với đất. Diện tích tự nhiên rộng 5335, 21 ha nhưng đất ruộng chỉ có 41,5 ha. Muốn có bát cơm no thật khó trăm bề. Ruộng ít, núi cao, nước chỗ có chỗ không, vừa mưa đã lũ vừa tạnh đã khô. Ngày xưa là những lão nông, già bản, thầy cúng, thầy mo bấm đốt ngón tay cho con cháu chọn ngày gieo hạt, xuống đồng. Nay thì Đảng Uỷ, Hội đồng nhân dân, Chính quyền và các ban ngành, đoàn thể thường xuyên họp lại bàn cách làm ăn để dân chóng thoát nghèo. Vẫn là chuyện chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi mà nhiều lãnh đạo ưa dùng cụm từ “Trồng cây gì, nuôi con gì” trong lời phát biểu chỉ đạo. Đồng chí Bích – Bí thư Đảng uỷ, đồng chí Phùng – Chủ tịch Uỷ ban nhân dân xã đều là những nông dân trưởng thành từ ruộng rẫy. Chân họ từng lên rẫy xuống ruộng, cày bừa tra hạt, giờ lại đi khắp 13 thôn trong xã từ Nà Tậu đến Phja Đeng, từ Nà Giàng đến Cốc Nọt để thăm nom ruộng đồng, bàn bạc với các thôn, với những người nông dân đang sản xuất ở trên ruộng, trên rẫy để tìm cách sản xuất tốt hơn. Chủ tịch Phùng thuộc từng con dốc nhỏ, từng đoạn đường hẹp nguy hiểm trên đường xuống các thôn. Học mãi, hỏi mãi, đi mãi, bàn mãi dần dần công việc sản xuất trên đất dốc, trên ruộng bậc thang cũng hé lộ dần những điều cần biết. Chẳng hạn đất dốc thiếu nước thì tra giống lúa nương chịu hạn của Hà Giang, của Bộ Nông nghiệp. Lúa nước phải chọn các giống Tạp giao, Nhị ưu, Nghi hương. Tuy nhiên việc lựa chọn và sử dụng các loại giống mới đồng nghĩa với việc phải trang bị những hiểu biết về kĩ thuật gieo trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh cho cây lúa, cây ngô. Việc này được Đoàn Thanh niên xã đứng ra đảm nhiệm. Hàng tháng xã cấp kinh phí để Đoàn Thanh niên mở lớp học kĩ thuật sản xuất tại trụ sở xã. Mời cán bộ kĩ thuật nông lâm ở trường dạy nghề của tỉnh về giảng dạy hoặc hướng dẫn trực tiếp trên ruộng rẫy. Cán bộ xã cũng học và gương mẫu áp dụng kĩ thuật vào sản xuất. Anh Dương Văn Bình – cán bộ xã – đã có mô hình vườn ao chuồng tiêu biểu với 1000m2 vườn cam quýt, 500m2 ao cá. Chuồng trại ngăn nắp, sản xuất và chăn nuôi đều đạt năng suất cao như nước thấm dần nông dân đã biết vận dụng kĩ thuật vào sản suất. Từ chọn giống đến bón phân, đến cách sử dụng thuốc trừ sâu, bảo quản sau thu hoạch… Tuy nhiên nông dân và kĩ thuật còn có những khoảng cách nhất định. Năm vừa rồi, một số gia đình trong xã đã mua máy cày tay để tăng hiệu suất lao động. Nhà Chủ tịch Phùng cũng mua nhưng rồi hết con dâu đến bố chồng đều bị dây cu-roa máy nghiến ngón tay! Bài học được rút ra từ chính lãnh đạo xã: sản xuất không thể không có kĩ thuật! Nhưng đất đã không phụ người. Tất cả những cố gắng trên đã được đền bù xứng đáng. Thắng lợi mọi mặt của xã đã giúp Công Bằng tự tin hơn. Năm 2009, loại trừ những thất thu do lũ quét gây ra, năng suất lúa ruộng vẫn đạt trung bình 42 tạ/ha, năng suất lúa nương 22 tạ/ha, năng suất ngô 29 tạ/ha. Tổng sản lượng lương thực từ cây có hạt đạt 1277 tấn. Sắn, khoai, đỗ tương, lạc và rau xanh các loại cũng đạt năng suất và sản lượng khá. Bây giờ trên những chân ruộng 1 vụ nông dân đang quen dần với việc trồng rau các loại để cung cấp cho thị trường với diện tích gần 9 ha. 160 ha rừng trồng được chăm sóc và bảo vệ tốt. Năm 2010 sẽ mở rộng thêm diện tích và trồng những loại cây có giá trị kinh tế cao. Thành quả của sản xuất, tạo đà cho phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm. Đàn trâu bò của Công Bằng có 1859 con, vừa trải qua một đợt dịch tụ huyết trùng cấp. Nhưng tiêm phòng tốt, dập dịch nhanh nên thiệt hại không đáng kể. Để tránh nước mắt chảy ra khi phải ăn thịt trâu bò của nhà mình bị chết rét như năm 2008, năm nay, ngoài việc trồng cỏ, làm chuồng trại che ấm cho trâu bò thì phong trào tích trữ rơm và thức ăn cho trâu bò trong những ngày giá rét đã được chú ý ngay từ đầu mùa đông. Đàn lợn của xã có 2258 con và 8321 gà vịt đã là nguồn thực phẩm và nguồn hàng cung cấp cho chợ Nà Giàng trong dịp Tết. Người nông dân xã Công Bằng cũng đang nhanh chóng tiếp cận cơ chế thị trường không chỉ trong sản xuất, chăn nuôi mà cả bằng kinh doanh, dịch vụ. Từ những việc nhỏ như nấu cháo, cắt cỏ bán cho chợ trâu bò, đến những nghề thủ công như làm gạch, làm bún, tráng phở khô, làm các loại bánh cổ truyền. Tết này một lượng lớn bún khô, phở khô, khẩu sli, bánh khảo, pẻng phạ… sẽ được bán ở chợ Nà Giàng. Từ ngày có chợ, dịch vụ và kinh doanh ngày càng phát triển. Đó là thành công lớn của xã. ở đây hàng trăm tấn nông sản được bán ra trực tiếp. Các nhu yếu phẩm và công cụ sản xuất đều có thể mua tại chợ. Một phố chợ đã hình thành và phát triển với 30 hộ kinh doanh thường xuyên, có hộ đã mua được xe tải, xe chở khách. Hàng ngày có xe khách từ Công Bằng đi thị xã Bắc Kạn và ngươcl lại. Chợ Nà Giàng đã trở thành điểm hẹn của bạn bè và nam nữ thanh niên xa gần. Những phiên chợ trước Tết đều là những phiên “chợ tình”. Người đông, chợ chật, tiếng cười đầy ắp các nơi. Rất vui bởi cuộc sống của gần 3000 người trong xã đang đổi khác mỗi tháng, mỗi năm. Có thể bát cơm chưa đầy, chiếc áo chưa đẹp ở các thôn vùng cao, nhưng không còn cảnh đứt bữa trong những ngày Tết. Sóng phát thanh đã đến từng nhà, ở các thôn vùng thấp, hầu hết nhà nào cũng có tivi, xe máy. Cuộc sống đổi thay nên tất cả trẻ em trong độ tuổi đều được cắp sách đến trường. Sau ngày sạt lở ở Khên Lền, cuộc sống khó khăn chồng chất nhưng bà con người Dao trong thôn đã khiêng chuyển lớp học vượt dốc cao để trẻ em không “đứt chữ”. Các trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở ở Công Bằng đã được xây dựng kiên cố khang trang trên những khu đất rộng và đẹp nhất xã. Công Bằng đã có sinh viên đại học, cao đẳng, trung cấp. Đó là chuyện chục năm trước đây không ai dám nghĩ tới. Các quỹ vì trẻ thơ, đền ơn đáp nghĩa, vì người nghèo đã được duy trì với số tiền nhân dân trong xã ủng hộ mỗi năm gần 10 triệu đồng. Sức khoẻ của nhân dân đã được quan tâm, chăm sóc, không thôn bản nào không có y tá, trạm xá của xã đã được công nhận đạt chuẩn quốc gia với cơ sở vật chất khang trang, có bác sĩ, y sĩ thường xuyên thăm khám bệnh cho trẻ em, người già, kịp thời phòng chống dịch bệnh ngay tại cơ sở. Nhờ vậy, tuổi thọ trung bình tăng lên rõ rệt. Trong xã không hiếm các cụ trên 80 tuổi. Già nhất xã là cụ Triệu Mùi Phin đã 93 tuổi. Mỗi năm có trên 100 trẻ sơ sinh chào đời được chăm sóc tốt.

Công Bằng từ lâu vốn là xã có phong trào văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao nổi trội của huyện Pác Nặm. Những ngày lễ, ngày Tết xã luôn tổ chức biểu diễn văn nghệ thi đấu các môn thể thao. Giọng hát Dương Thanh Trầm với các làn điệu dân ca Tày đã được nhiều nơi biết đến. Xã từng được bằng khen của Bộ Văn hoá thông tin về công tác văn hoá thông tin, trung tâm xã có hệ thống loa truyền thanh công cộng. Báo chí về đến xã trong ngày. Tết này xã đã có kế hoạch tổ chức hội xuân với quy mô lớn để mừng Đảng, mừng Xuân và chào đón các ngày kỉ niệm lớn năm 2010. Mời các xã bạn ở giáp ranh đến giao lưu văn nghệ, tung còn, thi đấu thể thao. Điểm bưu điện văn hoá xã những ngày giáp Tết đông vui nhộn nhịp khác thường. Công Bằng đã được phủ sóng điện thoại di động toàn xã, hầu khắp các thôn bản đều có người sử dụng điện thoại di động. Một số gia đình đã có máy tính nối mạng. Ở Nặm Sai, thanh niên vừ bẻ bắp trên nương vừa nghe điện thoại di động cười tít mắt. Để nhà nào cũng có Tết, năm nay xã đã có kế hoạch thăm hỏi các gia đình có công với cách mạng, gia đình liệt sĩ. Quan tâm đến các gia đình khó khăn phải trợ cấp thường xuyên, giúp đỡ những gia đình khó khăn đột xuất, nhất là những gia đình phải sơ tán ở Khên Lền. Tổ chức vui Tết cho đồng bào thôn mới định cư Phiêng Luông. Là xã từng được Bộ Công an tặng bằng khen về công tác an ninh trật tự, Tết năm nay Công Bằng cũng đã có kế hoạch bảo đảm an ninh trật tự, ngăn ngừa tội phạm trên toàn địa bàn để đồng bào các dân tộc an tâm vui tết đón xuân.

Những ngày này trụ sở xã hôm nào cũng bận rộn vì các ban ngành, đoàn thể, cấp uỷ và chính quyền xã lo tổng kết, đánh giá mọi mặt của năm 2009 và thống nhất những phương hướng công tác năm 2010 với quyết tâm đưa phong trào của xã tiếp tục phát triển vươn lên trong công cuộc xoá đói giảm nghèo theo Chương trình 135 giai đoạn II và Chương trình 30A của chính phủ. Không khí đón xuân vui tết đã bắt đầu khởi động náo nức phấn khởi cùng những lo toan bộn bề. Đất trên những cánh đồng đã được cầy lật phơi ải. Tuyến mương Nà Lẻo – Khuổi Bẻ đang được sửa chữa khôi phục để đưa nước vào đồng sản xuất vụ xuân. Chợ Nà Giàng đã đông thêm từng phiên với sức mua gia tăng đột biến. Nhiều nhà mới đang được khẩn trương hoàn thành để đón tết. Nhiều dám cưới đã được tổ chức đông vui…Núi non, đồng ruộng và con người ở xã Công Bằng tất cả đang sẵn sàng để bước vào xuân mới Canh Dần. Trên các thôn bản, hoa mận đã nở trắng xoá, hoa trạng nguyên đỏ thắm, hoa cúc quỳ vàng đung đưa trong gió lạnh…Tất cả đang chờ xuân tới với niềm tin năm Canh dần 2010 sẽ là một năm thắng lợi mới.

Văn Lợi

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC

Trại sáng tác văn học nghệ thuật khu vực Đồng bằng Trung du và...

Từ ngày 20-27/9/2022, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam phối hợp với UBND tỉnh Bắc Giang tổ chức Trại sáng...

Hội Văn học nghệ thuật hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới

Hưởng ứng phong trào xây dựng nông thôn mới của tỉnh, ngày 23/9/2022 các Hội: Văn học nghệ thuật, Chữ thập đỏ, Nhà báo,...

Triển lãm tranh cá nhân của họa sĩ Trần Giang Nam

Từ ngày 5-14/7/2022  hội viên Hội Mỹ thuật Việt Nam, hội viên Hội VHNT tỉnh Bắc Kạn diễn ra tại Nhà triển lãm 16...

Đoàn Nghệ sỹ Bắc Kạn đi thực tế sáng tác vùng cao

Trong hay ngày 4-5/6, các nghệ sỹ thuộc chuyên ngành Nhiếp ảnh và Mỹ Thuật của Hội Văn học nghệ thuật tỉnh Bắc Kạn...

Hội Văn học nghệ thuật tỉnh tặng sách nhân ngày Văn hóa đọc

Vừa qua nhân ngày Văn hóa đọc Việt Nam 21/4/2022 Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh đã tặng sách gần 200 cuốn sách và...

Bài viết mới

View Counter

000394
Views Today : 7
Views This Month : 19
Views This Year : 977
Total views : 1455
Language
Skip to content